NOx-sensoren zijn bij Euro 6-voertuigen een bekend aandachtspunt. De strengere emissie-eisen hebben geleid tot complexere uitlaatgasnabehandeling, waarbij NOx-sensoren een belangrijke rol spelen.

Veel Euro 6-diesels zijn uitgerust met twee NOx-sensoren: één vóór en één na de SCR-katalysator. De eerste meet de NOx-concentratie vóór de katalysator, terwijl de tweede controleert hoeveel NOx na de katalysator nog overblijft. De ECU gebruikt die gegevens om de werking en efficiëntie van het SCR-systeem te bewaken.

Daarmee is meteen duidelijk waarom een foutcode niet automatisch betekent dat de sensor zelf defect is. De sensor registreert immers wat er in het uitlaatsysteem gebeurt. Een afwijkende meetwaarde kan dus ook het gevolg zijn van een probleem elders in het systeem.

Eerst meten, dan vervangen

Een goede diagnose begint met het bekijken van de livegegevens. “Door de meetwaarden van de NOx-sensor vóór en na de SCR-katalysator met elkaar te vergelijken, kan de monteur beoordelen of de waarden logisch reageren onder verschillende bedrijfsomstandigheden,” zegt Jeffry Chevalier Regional Operational Marketing & Product Development Director bij Valeo Service.

Vervolgens moet ook de omgeving van de sensor worden gecontroleerd. “Beschadigde bedrading, slechte connectorverbindingen of problemen met de CAN-bus kunnen de communicatie met de ECU verstoren,” zegt Chevalier. “Ook een uitlaatlek kan de meetwaarden beïnvloeden. Zelfs een kleine lekkage kan ervoor zorgen dat de sensor andere waarden registreert dan verwacht.”

Daarnaast kunnen problemen met EGR, injectie of verbranding de hoeveelheid NOx in het uitlaatgas veranderen. In dat geval werkt de sensor mogelijk gewoon correct, maar registreert hij een situatie die door een ander onderdeel wordt veroorzaakt.

Ook AdBlue verdient aandacht

Bij een NOx-storing mag ook het AdBlue-systeem niet worden vergeten. Een verkeerde dosering kan de werking van het SCR-systeem beïnvloeden en daardoor afwijkende NOx-waarden veroorzaken. “Bij een te hoge dosering kan bovendien ammoniakslip ontstaan,” zegt Chevalier. “De aanwezigheid van overtollige ammoniak in het uitlaatsysteem kan de interpretatie van de NOx-metingen verstoren. In combinatie met andere problemen kan dit uiteindelijk leiden tot foutcodes of ureumkristallisatie.”

Het heeft daarom weinig zin om alleen de NOx-sensor te vervangen wanneer de oorzaak mogelijk in de AdBlue-dosering of het SCR-systeem ligt. Een diagnose van het complete systeem voorkomt dat de storing na korte tijd opnieuw optreedt.

De sensor krijgt het zwaar te verduren

Een NOx-sensor werkt bovendien onder zware omstandigheden. Hij wordt blootgesteld aan hoge uitlaatgastemperaturen en grote temperatuurwisselingen. Dat is bijvoorbeeld duidelijk tijdens een DPF-regeneratie, wanneer de temperatuur van het uitlaatgas sterk kan oplopen. “De gevoelige keramische onderdelen en de elektronica van de sensor krijgen daardoor regelmatig een flinke thermische belasting te verwerken,” zegt Chevalier. “Na verloop van tijd kan dit de levensduur beïnvloeden.”

Toch blijft het belangrijk om slijtage niet automatisch als oorzaak aan te wijzen. Wanneer een NOx-sensor een foutcode veroorzaakt, moet eerst worden vastgesteld of de sensor daadwerkelijk defect is of dat hij een probleem elders in het uitlaatsysteem detecteert.

Goedkoop vervangen kan duur uitpakken

Ook bij vervanging is de keuze van de sensor belangrijk. Een NOx-sensor bestaat niet alleen uit een meetelement. Er zit ook elektronica in en de sensor communiceert via de CAN-bus met de ECU. De elektronica, software en kalibratie moeten daarom correct op het voertuig zijn afgestemd.

Een kwalitatief minderwaardige vervangingssensor kan nieuwe foutcodes veroorzaken of onjuiste meetwaarden leveren. De monteur is dan opnieuw tijd kwijt aan diagnose en de klant kan opnieuw met dezelfde of een nieuwe storing terugkomen. “De kwaliteit van de vervangingssensor is daarom een belangrijk onderdeel van een succesvolle reparatie,” zegt Chevalier. “Een goede diagnose heeft immers weinig zin als het vervangen onderdeel vervolgens niet betrouwbaar functioneert.”

Software niet vergeten

Bij moderne Euro 6-systemen speelt ook software een steeds grotere rol. Fabrikanten brengen regelmatig updates uit die invloed kunnen hebben op diagnoseprocedures en OBD-drempelwaarden.

Na het vervangen van een NOx-sensor kan het bovendien nodig zijn om bepaalde adaptiewaarden te resetten of opnieuw in te leren. Welke procedure daarvoor nodig is, verschilt per voertuig en moet volgens de voorschriften van de fabrikant worden uitgevoerd. “Een sensor vervangen zonder de noodzakelijke reset of kalibratie uit te voeren, kan er dus voor zorgen dat een foutmelding blijft bestaan of opnieuw verschijnt,” zegt Chevalier.

Diagnose voorkomt onnodige vervanging

De belangrijkste les voor de werkplaats is eenvoudig: een NOx-foutcode is een aanwijzing, geen diagnose. Wie een NOx-storing systematisch aanpakt, kijkt daarom verder dan de sensor alleen. De sensor, bedrading en communicatie moeten worden gecontroleerd, maar ook AdBlue, EGR, SCR, uitlaatgaslekkages, verbranding en software kunnen een rol spelen.

Pas wanneer duidelijk is waar de oorzaak ligt, heeft het zin om onderdelen te vervangen. Dat voorkomt onnodige kosten en beperkt het risico dat een voertuig na korte tijd opnieuw met dezelfde storing binnenkomt.

Voor de garagist betekent een goede diagnose uiteindelijk meer dan alleen een correct gerepareerde auto. Het betekent minder zoektijd, minder onnodig vervangen onderdelen en vooral een reparatie die in één keer goed is.

Dit artikel is gesponsord door Valeo.