artikel

Hoeveel fijnstof komt er van banden? Vijf feiten!

Techniek Premium 4741

Berichtje van Vredestein: “Leuk artikeltje op AMT.nl over banden en fijnstof. En het rekenwerk klopt allemaal wel. Maar toch produceren banden vrijwel geen fijnstof.” Ai, hoe zit het echt? We duiken nog eens in de bandenstof en zetten vijf feiten op een rij.

Hoeveel fijnstof komt er van banden? Vijf feiten!
Hoeveel fijnstof komt er van de band? En van de weg? En wat komt er nog meer vrij behalve fijnstof? (Foto: Shutterstock)

“Komt fijnstof vooral uit de uitlaat of juist van de banden?”, vroegen we ons begin augustus af op AMT.nl. We besloten het zelf te berekenen.

Hoe bereken je dat?

Het recept dat we volgden? Neem een versleten band, kijk hoeveel rubber er verdwenen is ten opzichte van een nieuwe, deel dat door het aantal kilometers dat een band mee gaat, vermenigvuldig dat met vier omdat een auto nu eenmaal zoveel wielen heeft en vergelijk de uitkomst met de hoeveelheid fijnstof die een Euro 5-auto mag uitstoten.

In dit laboratoriumonderzoek kwam maar 8,5 % van de fijnstofmassa van de band, de rest van het wegdek.

Factor 25

Wat daar uiteindelijk uitkwam? 25 keer zoveel fijnstof van de banden als uit de uitlaat!

Is dat wel fijnstof?

Het artikel werd veel gelezen en leverde een reeks reacties op. Een kwam van Oscar: “Leuke berekening en uiteindelijk klopt hij ook wel, maar er wordt stilletjes een aanname gedaan die ik nogal in twijfel trek: “Alle slijtage van de band leidt tot fijnstof”.

Grote brokken

Oscar krijgt nu steun van Michiel van Koeverden van Vredestein: “Het overgrote deel van al dat bandenstof is groter dan 10 µm. Groter dus dan PM10 en daarmee valt het niet binnen de definitie van fijnstof.” Overigens vindt Van Koeverden niet dat bandenstof daarmee geen probleem is: “Die grotere deeltjes komen ook in ons milieu terecht. En daar zit bijvoorbeeld zinkoxide in. Dat is nodig voor de vulkanisatie, maar vissen kunnen er slecht tegen.”

Bandenstof zinkt

Toch is Van Koeverden optimistisch: “Bandenstofdeeltjes hebben een grote dichtheid, daardoor zinken ze in water. Ze komen in het ZOAB-asfalt terecht en in de berm naast de weg. Zo dragen ze nauwelijks bij aan de plastic soep in de oceanen.” Hij stuurt enkele rapporten over het onderwerp voor als we meer willen weten.

Eerst denken dan doen

Dat willen we! Dus, hup aan de studie! We beginnen met een ‘Position Paper’ van de ETRMA. Die European Tyre & Rubber Manufacturers Association is een samenwerkingsverband van bandenfabrikanten. Ze schreven het Position Paper omdat ze zich een beetje zorgen maken over alle heibel rond bandenstof. Politici zouden immers weleens onbezonnen maatregelen kunnen nemen als het om dit onderwerp gaat.

Van alle bandenstof is maar 1 % klein genoeg om tot PM10 gerekend te mogen worden

Wetenschappelijk onderzoek

De bandenfabrikanten pleiten ervoor zulke maatregelen toch vooral te baseren op gedegen wetenschappelijk onderzoek. De reden: een band is een complex ding. Als de regelgevers gaan knutselen aan de regeltjes, zou minder bandenstof, of schonere slijtagedeeltjes, misschien wel eens ten koste kunnen gaan van veiligheid of brandstofverbruik. Om het goede voorbeeld te geven, lieten ze zelf alvast onderzoek doen en bestudeerden ze recente wetenschappelijke publicaties. Wij studeren mee en zetten de feiten op een rij.

Feit 1: Band én weg

TRWP (Tyre & Road Wear Particles) bestaat niet alleen uit slijtagedeeltjes van de band, maar ook die van de weg. Stom, met dat laatste hielden we geen rekening in het ‘Komt fijnstof vooral uit de uitlaat of juist van de banden?’-artikel. Het Position Paper zegt dat ongeveer de helft van de band komt. Een in opdracht van de ETRMA uitgevoerde wetenschappelijke meting laat zien dat slechts 8,5 % van de TRWP-massa van de band komt. De rest komt van de weg. Kortom, er komt veel meer TRWP vrij dan de factor 25 die we eerder berekenden.

Als de regelgevers gaan knutselen aan de regeltjes, zou minder bandenstof, of schonere slijtagedeeltjes, misschien wel eens ten koste kunnen gaan van veiligheid of brandstofverbruik. (Foto: Goodyear)

Feit 2: Het overgrote deel is geen fijnstof

Van alle TWP (de road-deeltjes blijven nu even buiten beschouwing) is maar 1 % klein genoeg om tot PM10 gerekend te mogen worden. Die andere 99 % valt dus niet onder de definitie van fijnstof.

Feit 3: Toch een bijdrage aan fijnstofconcentratie

Ok, slechts een heel klein deel van de slijtagedeeltjes van de band zijn fijnstof, maar toch draagt dat fijnstof nog steeds bij aan de fijnstofconcentraties. Het meest optimistische rapport spreekt van 1 µg/m3, een ander van 2 tot 5 in drukke straten en bij een test in het lab was het zelfs 6 tot 10 µg/m3. En dat is best significant. Een normale fijnstofconcentratie in Nederland is 20 µg/m3, maximaal toegestaan in de EU is 40 µg/m3.

Feit 4: De rest is niet vrij van gif

Goed, een klein beetje fijnstof dus en héél veel andere rommel. Nou, rommel, zegt het Position Paper: “Studies tonen aan het risico van vergiftiging van waterleven door TRWP laag is.” Wel is nog veel onbekend. Zo is er al heel wat onderzoek gedaan naar de samenstelling van de PM10-TRWP-deeltjes en weten we dat daar onder meer zwavel en zink (slecht voor vissen) in zit, maar over de precieze samenstelling van die veel grotere hoeveelheid grotere TRWP-deeltjes weten we verrassend weinig. Net zomin als over de weg die ze afleggen nadat ze zijn losgekomen van band of wegdek.

Feit 5: Meer onderzoek nodig

Alle onderzoeken over dit onderwerp eindigen met het zinnetje: “Er is meer onderzoek nodig”. Dat zal dus echt wel zo zijn.

Reageer op dit artikel