artikel

Wat zegt een levensduurvulling? Smeren van transmissies (2003-04)

Techniek Premium

Veel moderne auto’s beschikken over een transmissie die volgens opgave van de fabrikant ‘voor het leven gesmeerd’ is. Hoe moet ik dat nu precies interpreteren? Hoeveel jaar staat er voor deze levensduurvulling? Hoeft er werkelijk nooit te worden ververst, of staat een levensduurvulling voor bijvoorbeeld 10 jaar? Zijn er ook uitzonderingen op de regel, zoals taxigebruik, bergrijden met automaat en caravan of veelvuldig trekken van een zware aanhangwagen? En welk advies is te geven voor wat betreft de controle van het vloeistofpeil? Moet dit elke grote beurt plaatsvinden, en zo ja hoe (warm of koud), of is dit onzin als er van uitwendige lekkage geen sprake is? Stel dat het peil te laag is, met welke olie vul je dan bij? Vrijwel geen enkele werkplaats beschikt over ‘fabrieksolie’.

Voor auto’s wordt er bij levensduurvulling van de transmissie gedacht aan 200.000 km zonder tijdsbeperking. Als er volledig synthetische oliën (PAO en ester) worden gebruikt, is vaak geen viscositeitsindexverbeteraar nodig. Zo’n olie is dus afschuifstabiel. Bovendien zijn er additievensystemen of -pakketten die deze oliën thermisch zeer stabiel maken. Daarmee zijn olietemperaturen tot 160 à 170°C te beheersen. De verversingstermijn kan dan (veel) langer zijn dan 200.000 km.

Helaas zijn er bedrijfsomstandigheden die de olie extra zwaar belasten. Taxi’s en politieauto’s belasten de transmissies zwaar. Langdurig hard of juist veel korte afstanden rijden zijn de oorzaken voor de hoge belasting. Hard rijden zorgt voor een hoge temperatuur die de olie doet oxideren of opklopt tot schuim. Korte afstanden zijn smeertechnisch gezien ongunstig omdat de olie tijd en soms rijsnelheid nodig heeft om alle onderdelen goed te smeren. Bovendien verdampt condenswater niet als de olie onder de 70ºC blijft.

Sommige autofabrikanten geven op dat onder ongunstige bedrijfsomstandigheden, daartoe hoort ook zwaar trekken en rijden in bergachtig gebied, de ‘levensduurolie’ toch moet worden ververst. Het is dus zeker raadzaam het onderhoudsboek op dit punt nauwkeurig te bekijken.

In het algemeen wordt er alleen gekeken naar lekkagesporen. Is de bak droog, dan moet alle olie er nog in zitten. Toch hoeft dat niet zo te zijn. Bij achterbruggen die langdurig hoog belast zijn, kan er een zodanige schuimvorming optreden dat er wat olie verdampt en via de ontluchting verdwijnt.

Een te laag oliepeil werkt een nog hogere temperatuur in de hand dus ontstaan er problemen. Bij automatische transmissies speelt de koppelomvormer een grote rol op de thermische belasting van de olie en op de schuimvorming.

Oliepeilen moet gebeuren zoals de fabrikant het voorschrijft. Deze voorschriften lopen sterk uiteen, vooral bij automaten is het oppassen geblazen. Te veel olie is ongewenst omdat dat schuimvorming in de hand werkt.

Het bijvullen moet beslist gebeuren met de door de fabrikant voorgeschreven olie als er in het onderhoudsboekje geen algemene aanduiding staat. Zo’n speciaal product is door de dealer van het automerk te leveren. Oliemaatschappijen die de fabrieksolie produceren, leveren deze in het algemeen niet zelf maar uitsluitend als onderdeel via de dealerorganisatie.

Neem dit advies serieus, vooral bij de moderne automaten heeft (bij)vullen met de verkeerde olie slippen en zelfs verbranden van de meervoudige platenkoppelingen en remmen tot gevolg.

Nog een advies luidt: werk altijd heel schoon. Elk vuildeeltje kan ernstige schade aan lagers veroorzaken en het slecht functioneren van de hydrauliek tot gevolg hebben. Even vlug een lekke oliekoeler vervangen, kan een totaal vernielde automaat opleveren.

Zeker nu er de ene nieuwe transmissie na de andere op de markt komt, moet er met de voorgeschreven olie en de opgegeven verversingstermijn worden gewerkt. Wees niet verbaasd als er opeens wél een verversingstermijn wordt opgegeven. Voor deze nieuwe ontwikkelingen kiest de fabrikant voor zeker, maar gaat er van uit dat de voorgeschreven olie in de betreffende transmissie gaat. Olie is een constructie-element en niet zomaar een smeermiddel.

Reageer op dit artikel