blog

Automobilist veroordeeld na ernstig ongeval, maar níet vanwege TPMS-lampje

Werkplaats & Onderhoud 13474

Automobilist die waarschuwingen bandenspanning negeerde veroordeeld tot werkstraf! Deze en andere ronkende koppen in de media geven een duidelijk signaal af. Negeer je een waarschuwingslampje in je auto, dan ben je vanaf nu schuldig. Maar wat is daarvan waar?

Automobilist veroordeeld na ernstig ongeval, maar níet vanwege TPMS-lampje
Dit bewuste waarschuwingsalampje is onderwerp van gesprek.

We beginnen met de tenlastelegging. De bestuurder van een Audi wordt verweten dat hij een verkeersongeval heeft veroorzaakt door roekeloos, in elk geval zeer, althans aanmerkelijk, onvoorzichtig en/of onoplettend handelen. Kortom: artikel 6 van de Wegenverkeerswet.

De situatie

Op 26 augustus 2017 reed de verdachte met zijn Audi A5 Sportback op de Rijksweg A20. Volgens het rechtbankverslag, ‘met hoge snelheid’ op de linker rijstrook, terwijl 21 kilometer daarvoor het bandenspanningslampje aanging. Op een gegeven moment krijgt hij een lekke, of in ieder geval kapotte achterband. Daardoor begint de auto te trillen en wordt deze blijkbaar grotendeels onbestuurbaar. Vervolgens zet de bestuurder zijn auto (gedeeltelijk) op de linkerrijstrook stil.

Even later rijdt een Nissan Qashqai schuin achterop de Audi. De crossover slaat meerdere keren over de kop waarbij de bestuurder, die geen gordel draagt, uit de auto geslingerd wordt. Deze bestuurder raakt zwaargewond en heeft maar een kleine kans op volledig herstel.

Of toch artikel 5?

Mocht de eerste tenlastelegging worden verworpen, dan wil de officier van justitie de Audi-rijder alsnog vervolgen voor het ongeluk. De zogenaamde subsidiaire tenlastelegging draait om dezelfde feiten maar heeft een mildere conclusie.

Deze tweede tenlastelegging luidt namelijk: Het veroorzaken van letsel door het veroorzaken van gevaar op de weg en/of het verkeer op die weg (mogelijk) te hinderen. Dat is artikel 5 van de Wegenverkeerwet. In dit geval is het negeren van het waarschuwingslampje dus niet langer roekeloos, onvoorzichtig en onoplettend.

Uitgelezen en uitgetest

Na het ongeval is de Audi van de verdachte uitgelezen. Daaruit blijkt dat er bij 22.205 km een ‘onbekende foutmelding’ met een foutcode is geregistreerd. Bij het ongeval stond de teller op 22.226 km: 21 km verder. De twee verbaliserende politieagenten beredeneren dat deze ‘onbekende’ foutmelding over de bandenspanning moest gaan.

Met een oranje lampje kun je gerust beter je best doen om een stopplek te vinden.

NFI-onderzoek

Om deze gedachte te controleren deed het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) een zogenoemd validatieonderzoek met een vergelijkbaar model. Doordat Audi een passief TPMS-systeem gebruikt, dat snelheidsverschillen tussen wielen opmerkt via de ABS-sensoren, kan het NFI een lekke band nabootsen door een kleiner linker achterwiel te monteren. Bij deze test verscheen inderdaad de melding “TPMS Warning; Rear Left Tire” in beeld en sloeg de auto dezelfde foutcode op.

Niet aanmerkelijk onvoorzichtig.

Het volgende onderwerp is heel belangrijk, vandaar dat we het rechtstreeks overnemen uit het rechtbankverslag: “Het bericht dat voor verdachte zichtbaar was op de display van de auto (“TPMS Bandenspanning: storing! Zie instructieboekje”), meldt een storing met betrekking tot de bandenspanning en verwijst naar het instructieboekje van de Audi. De melding houdt dus niet in dat sprake is van een gevaarlijke situatie, of dat de auto zo snel mogelijk aan de kant moet worden gezet en moet worden nagekeken.”

De waarschuwing is naar het oordeel van de rechtbank niet van dien aard dat de verdachte heeft moeten voorzien dat de band van de auto zou leeglopen en van de velg zou afslaan, waardoor de auto plotseling onbestuurbaar zou worden en een zeer gevaarlijke verkeerssituatie zou kunnen ontstaan.

Geel en niet rood

Daarbij is van belang dat gele controlelampjes, anders dan rode, niet zonder meer wijzen op een zodanig defect dat niet nog enige tijd met de auto kan worden doorgereden. Verder is van belang dat de verdachte heeft verklaard dat hij tot vlak voor het ongeval niets afwijkends aan het rijgedrag van zijn auto heeft gemerkt.

De deskundigen hebben op de zitting bevestigd dat het langzaam leeglopen van een band tijdens het rijden niet voelbaar hoeft te zijn, tot het moment waarop het loopvlak van de band is afgereden. “Ook uit het rijgedrag van de auto heeft de verdachte dus niet het dreigende gevaar behoeven af te leiden.”

De Audi-bestuurder zag een vergelijkbare melding in zijn display.

De Audi-bestuurder kreeg een vergelijkbare melding in zijn display.

Niet direct stoppen

Op basis hiervan bepaalt de rechtbank dat de Audi-rijder naar aanleiding van de melding niet direct had hoeven stoppen. Daardoor is er geen sprake van aanmerkelijke onvoorzichtigheid of onoplettendheid en heeft de bestuurder artikel 6 van de Wegenverkeerswet niet overtreden. De eerste tenlastelegging wordt dus verworpen.

Wat is dan wel het probleem?

Nu buigt de rechtbank zich over de vraag of de verdachte met zijn gedragingen gevaar op de weg heeft veroorzaakt. Dan ziet de zaak er heel anders uit. We citeren weer:

“De verdachte heeft de waarschuwingen over de bandenspanning genegeerd. Hij heeft nagelaten het instructieboekje te raadplegen en vervolgens zijn banden te controleren. Van een gemiddelde weggebruiker mag worden verwacht dat hij een dergelijk onderzoek op korte termijn verricht als hij zo’n waarschuwing krijgt.”

Het was te zien

De Audi meldt het probleem volgens de deskundigen wanneer de band 20 % van zijn omvang heeft verloren. “Als de verdachte de banden had gecontroleerd, had hij dus kunnen zien dat zijn linker achterband aan het leeglopen was. Dan had hij zich gerealiseerd dat het gevaarlijk was om door te rijden, zodat dit verkeersongeval voorkomen had kunnen worden.”

Naar de vluchtstrook

“Als de verdachte in ieder geval de voorzichtigheid in acht had genomen om vanwege de waarschuwing zijn snelheid aan te passen en rechts te rijden, had hij toen de band van de velg afsloeg nog op de vluchtstrook kunnen parkeren en had het ongeluk ook niet plaatsgevonden,” aldus de rechtbank.

“Door de waarschuwingen te negeren en met aanzienlijke snelheid op de linkerrijstrook van de snelweg te gaan rijden, ver van de vluchtstrook vandaan, heeft de verdachte concreet gevaar op de weg veroorzaakt.”

Dit alles heeft geleid tot een verkeersongeval waarbij de Qashqai-bestuurder ernstig letsel heeft opgelopen. De rechtbank acht het “subsidiair ten laste gelegde feit dan ook wettig en overtuigend bewezen.” De Audi-rijder mag daarom de komende tijd 40 uren onbetaald werk verrichten en zes maanden niet rijden.

Wat betekent dat?

Dit betekent dat de bestuurder deze straf niet kreeg voor het negeren van het waarschuwingslampje. Dat wordt hem wel kwalijk genomen, maar het meest kwalijke is dat hij zijn auto niet op een veilige plek heeft neergezet. Dat blijkt uit de veroordeling voor overtreding van artikel 5 uit de Wegenverkeerswet, in plaats van artikel 6.

Wordt de soep dus zo heet gegeten als hij door diverse media wordt opgediend? Dat niet. Doorrijden terwijl er een oranje controlelampje brandt is níet roekeloos en getuigt ook niet van onvoorzichtigheid of onoplettendheid. De bestuurder is feitelijk bestraft voor het veroorzaken van letsel door het creëren van een gevaarlijke situatie op de weg.

Hoe zit het nu echt met TPMS?

Het Algemeen Dagblad haalt wetenschapper Maarten Steinbuch erbij als deskundige. Deze verklaart “niet beter te weten dan dat dit (TPMS-systeem, red.) in elke auto voorkomt. Dat auto’s steeds moderner worden, verandert niets aan wat er is gebeurd. Een bestuurder is verantwoordelijk voor het onderhoud van zijn voertuig.” Volgens de hoogleraar hoeft de rechter daarom niet lang na te denken: “De man is gewoon verantwoordelijk.”

APK-goedkeur

Meneer Steinbuch heeft zichzelf allang bewezen en is absoluut niet dom, maar hij heeft het hier wel bij het verkeerde eind. Sinds 1 november 2012 is het TPMS-systeem verplicht bij nieuwe typegoedkeuringen, maar dat betekent niet dat elke nieuwe auto vanaf dat moment de bandenspanning in de gaten moet houden. Dat is pas sinds 1 november 2014 het geval. Auto’s met een eerste toelating vóór 1 januari 2018 komen zelfs met een brandend TPMS-lampje door de APK. Met de wetenschap dat het wagenpark in Nederland gemiddeld elf jaar oud is houdt Steinbuch’s opmerking geen stand.

Kun je een lampje gewoon negeren?

Laten we duidelijk zijn: een waarschuwingslampje negeren is nooit een goed idee. Wel zit er verschil tussen een oranje en een rood lampje. Rood betekent direct – op een veilige plek, niet de linkerrijstrook – stoppen. Met een oranje lampje kun je gerust beter je best doen om een stopplek te vinden. Constateer je als automobilist niets vreemds,  maar blijft het lampje branden, dan is het verstandig om even bij je garage langs te rijden. De vakman daar heeft het probleem vaak snel boven water.

Een Nissan Qashqai is zeer veilig - als je tenminste de gordel draagt.

Een Nissan Qashqai is zeer veilig – als je tenminste de gordel draagt. Beeld: EuroNCAP

Draag je autogordel!

Wat we nu echt leren van dit ongeval en de bijbehorende rechtszaak? Draag je autogordel! Je kunt het natuurlijk nooit zeker zeggen, maar waarschijnlijk zou het slachtoffer er beter aan toe zijn geweest als hij de belangrijkste veiligheidsvoorziening in zijn auto had gebruikt. De Nissan Qashqai zit vol airbags en is best bestand tegen een koprol. Die plofzakken zijn alleen volstrekt zinloos als je uit de auto geslingerd wordt omdat je je gordel niet draagt…

Elco van der Meer

Elco van der Meer

Elco testte jarenlang nieuwe auto’s en houdt van mobiliteit in de breedste zin van het woord. Hij pleit voor een genuanceerde kijk op auto’s en de autobranche. “Het stoort mij dat politici en nieuwsmedia vaak nét niet genoeg weten van auto’s om er iets over te mogen beweren. En dat ze auto’s vaak net niet belangrijk genoeg vinden om zich er echt in te verdiepen.”

Reageer op dit artikel