artikel

Back to Basics: Schema lezen

Werkplaats & Onderhoud 6118

Een klant heeft een probleem en jij gaat op zoek naar de oplossing en stelt diagnose. In de uitvoering van het diagnosestappenplan ‘van probleem naar oplossing’ krijg je vaak te maken met schema lezen. Aan de hand van een voorbeeld van een onderbroken draad van een oliekwaliteitssensor (spoiler alert ;-) bekijken we dat deel van het schema om te zien of hier geheimen voor ons zijn.

We beginnen bij de basis. Zoals je waarschijnlijk wel eens gezien hebt, zijn er veel verschillende manieren om een schema op te bouwen. Je kent vast wel het watervalschema, gebruikt door de VW-groep. Voeding boven en massa onder, of een variant hierop. De Japanners gebruiken vaak een deelschema. Daarbij zie je in een overzicht alle connecties (penbezettingen) van de ECU en alle sensoren en actuatoren die daaraan gekoppeld zijn.

Principe van een gecombineerde oliepeil- en temperatuursensor: 1: sensor oliepeil, 2: sensor olietemperatuur, 3: schakeling. Welk resultaat mogen we verwachten als we aan deze sensor gaan meten?

Principe van een gecombineerde oliepeil- en temperatuursensor: 1: sensor oliepeil, 2: sensor olietemperatuur, 3: schakeling. Welk resultaat mogen we verwachten als we aan deze sensor gaan meten?

Soorten schema’s

In het voertuig is het iets complexer. Een deelschema heeft in werkelijkheid altijd overlap met andere deelschema’s. En het watervalschema van VW is meestal van een systeem dat ook overlap heeft met andere systemen. Met overlap moet je denken aan gezamenlijke voedingen, massa’s of communicatielijnen.

De voeding begint vanaf de pluspool en heeft daarna een aantal grote zekeringen. Die zijn zeker in veel verschillende deelschema’s terug te vinden. Ook kleinere zekeringen zekeren vaak verschillende ECU’s. Meestal maakt de schematekenaar of fabrikant dit bekend door knooppunten, kabellassen of letters aan te brengen in het schema.

Dit knooppunt kan weergegeven worden door een cijfer, een letter of een klein tekentje. Bij een interactief schema kan het zelfs een hyperlink zijn waarmee je naar het overzicht gaat.

De diverse fabrikanten pakken het koppelen van verschillende schema’s op hun eigen wijze aan. Omdat we weten dat alle fabrikanten dit probleem hebben, kunnen we een schema hierop onderzoeken en doorgronden.

Begin van het VW-watervalschema. Boven is de voeding onder de massa. De accu (A) verbindt beide. Stroom ‘valt’ van boven naar beneden. (Bron: VW)

Begin van het VW-watervalschema. Boven is de voeding onder de massa. De accu (A) verbindt beide. Stroom ‘valt’ van boven naar beneden. (Bron: VW)

Wanneer is een schema onmisbaar?

Er zijn storingstypes waarbij het handig is om te weten waar de bedrading allemaal naar toe loopt. Denk aan een defecte zekering door een kortsluiting. De zekering zekert vijf systemen af. Hoe kom je erachter welk van de vijf verantwoordelijk is voor de kortsluiting? Je kunt moeilijk één voor één alle ECU’s lostrekken om te kijken of het lampje dat je over de defecte zekering hebt geplaatst uitgaat. Dus pak je het schema, zoek je de zekering en onderzoek je welke ECU’s en actuatoren allemaal gezekerd worden door die zekering.

Schema van VW: massaconnectie van de sensor voor oliepeil en -temperatuur.

Schema van VW: massaconnectie van de sensor voor oliepeil en -temperatuur.

De gemene deler

Stel een auto wil niet starten, het aircopaneel werkt niet en de radio ook niet, maar het instrumentenpaneel geeft wel een teken van leven. Dan is het verstandig om eerst te kijken wat de gemene deler is van de componenten die het niet doen. Het kan bijvoorbeeld zijn dat een centraal relais de boosdoener is. Door het schema uit te pluizen, vind je dat terug.

Het probleem

We hebben een probleem met een oliepeil- en temperatuursensor. Foutcode: 00562. Dat kan betekenen: onderbreking of kortsluiting naar plus of een defecte sensor.
Voordat we de sensor vervangen, gaan we eerst meten.

Stappenplan

Ons stappenplan ziet er zo uit:

  • Klacht van de klant: instrumentenpaneel geeft een foutmelding en informatie over het service-interval is niet beschikbaar.
  • Kijken, ruiken, voelen, proeven: de bevindingen van de klant kloppen.
  • Uitlezen: geeft foutcode 00562 van VW Richting bepalen: sensor oliepeil en olietemperatuur onderzoeken.
  • Wat verwachten we te meten: schema raadplegen en periferie (omgeving) van het gekozen component in het schema bekijken.

Schema lezen: wat verwacht je te meten?

Schema van VW: oliepeil- en -temperatuursensor en een deel van het instrumentenpaneel.

Schema van VW: oliepeil- en -temperatuursensor en een deel van het instrumentenpaneel.

Kijken we naar het schema hierboven, dan kunnen we daar een aantal dingen uit afleiden. -••- geeft aan dat deze sensor niet in elke auto zit, alleen in versies met het flexibel service-interval.

De sensor heeft drie aansluitingen en er staat een tekentje in van een transistor. Dat betekent dat het een intelligente (actieve) sensor is. De sensor heeft daardoor een voeding en een massa nodig. De voeding zou nog 5 of 12 volt kunnen zijn. Maar los daarvan kunnen we van twee derde van de bedrading al weten wat voor waarden we zouden moeten meten.

De voeding…

Op dit deel van het schema zien we niet wat we zoeken, dus kijken we verder. Pen 1 geeft aan het einde van de draad aan dat hij verder gaat op lijn 26. Op zijn beurt zie je bij lijn 26 dat de draad verder gaat bij 224.

We volgen de draad dus en komen uit bij zekering SC4. Dat staat voor: ‘Zekering 4 op zekeringhouder C’, zegt de legenda (die niet op deze afbeelding staat). Volg je de draad na de zekering, dan kom je uit bij een relais dat 15+ na contact schakelt. Nu weten we dus dat er 12 volt op pen 1 staat zodra het contact aan staat.

Schema van VW: vervolg van voeding op lijn 26 tot aan zekering SC4.

Schema van VW: vervolg van voeding op lijn 26 tot aan zekering SC4.

…en de massa

Pen 2 geeft het einde van de draad aan die verder gaat bij lijn 204, die op zijn beurt weer wijst naar 223. Bij 204 zie je dat de draad via twee knooppunten (381 (massalas 16) en 376 (massalas 11)) in de hoofdkabelstreng uitkomt. Uiteindelijk komt de draad uit bij massa-aansluitpunt 655 aan de linker koplamp.

Hoppa, we weten van twee draden welke spanning we verwachten te meten. Pen 1 is 12 volt en pen 2 is massa. Nu alleen nog de derde.

Verdeling van bedrading naar verschillende componenten. 57 gaat naar het motorregelapparaat, 178 gaat naar de remlichtschakelaar, 201 gaat naar de diagnose-interface voor databus (gateway) en 210 gaat naar het regelapparaat in het instrumentenpaneel.

Verdeling van bedrading naar verschillende componenten. 57 gaat naar het motorregelapparaat, 178 gaat naar de remlichtschakelaar, 201 gaat naar de diagnose-interface voor databus (gateway) en 210 gaat naar het regelapparaat in het instrumentenpaneel.

Complex signaal

Pen 3 is iets ingewikkelder. We zien dat over deze draad twee verschillende stukjes informatie lopen. Het kan dus geen analoog signaal zijn (variabel tussen de 0,5 en 4,5 volt). Het signaal is waarschijnlijk opgebouwd uit een blokspanning tussen de 0 en de 5 V.

Dit is afhankelijk van welke spanning aangeboden wordt aan de kant van de ECU die vervolgens door de sensor in blokken van tijd aan massa wordt gelegd.

Het zou ook een LIN (lage spanning < 1,0 V, hoge spanning > 12 V of het nieuwere SENT-protocol kunnen zijn (lage spanning < 0,5V, hoge spanning > 4,1 V).
Kortom, we kunnen uit dit schema halen wat we verwachten te meten. Hiermee maken we een klein meetrapport om daarna aan het voertuig te gaan meten.

Het meetresultaat gaat ons straks echt vertellen of deze sensor de boosdoener is ja of nee, met dank aan de schema’s.

 

Afbeelding van een deelschema. Je ziet de motormanagement-ECU met alle sensoren en actuatoren. Via de voeding en CAN-bus is dit deelsysteem verbonden met andere deelschema’s. (Bron: Electude-simulator)

Afbeelding van een deelschema. Je ziet de motormanagement-ECU met alle sensoren en actuatoren. Via de voeding en CAN-bus is dit deelsysteem
verbonden met andere deelschema’s. (Bron: Electude-simulator)

 

Knooppunten van verschillende schemaproducenten, die ieder op hun manier verwijzen naar andere deelschema’s.

Knooppunten van verschillende schemaproducenten, die ieder op hun manier verwijzen naar andere deelschema’s.

Reageer op dit artikel