artikel

Diagnose aan VTG-turbo-actuatoren

Techniek 3032

Turboschade is geen zeldzaamheid, maar verminderd motorvermogen betekent niet altijd een kapotte turbo. Bij de sterk opgekomen variabele VTG-turbo’s kan de actuator roet in het eten gooien. ACtronics kan hem repareren en verbeteren. Maar hoe stel je de diagnose?

Om de respons van een turbodiesel te verbeteren, bleek de VTG-turbo een uitkomst. Dankzij de Variabele Turbo Geometrie komt bij gasgeven vanuit lage last de turbo snel op gang, terwijl hij toch groot genoeg is om bij vollast voldoende lucht te leveren. Dankzij verstelbare schoepen rondom het turbinewiel kan het ‘turbogat’ in de reactiesnelheid gedicht worden.

Turbo-actuator tandheugel

Blik in een intelligente turbo-actuator. Bovenaan zien we de elektronica met processor en een helft van de positiesensor, onderaan de stelmotor en andere sensorhelft. Erachter zit de tandheugel.

Roetvervuiling als boosdoener

Een ring achterop de turbinezijde bedient de verdraaibare schoepen van een VTG-turbo. Door de schoepen meer ‘open’ of ‘dicht’ te draaien wordt de uitlaatgasstroom gestuurd. Hiermee kan de turbo sneller gaan draaien terwijl de uitlaatgasstroom nog niet groot is, door de schoepen een stuk ‘dicht’ te draaien. En weer open als de uitlaatgasstroom sterker wordt.

Zit er (te) veel roet in het uitlaatgas, dan zet zich dat af op de schoepen en hun draaimechanisme. De verstelling gaat steeds zwaarder of loopt zelfs helemaal vast. De stelmotor die erachter zit, de ‘actuator’, krijgt dat voor zijn kiezen. Er komt speling in de actuator als gevolg van roetvervuiling in de turbine.

Gevoelig instrument

We horen van ACtronics-productspecialist Rogier Henzel dat 1 graad verstelling op de schoepen wel 10.000 tpm kan schelen in het toerental van de turbine. Een beetje teveel speling in de actuator heeft dus gauw gevolgen voor de drukluchtvoeding van de motor.

Controleer bij vermogensverlies ook te turbo-actuator

Hoe stel je nu de diagnose dat er iets mis is met de turbo-actuator? Het symptoom zal vermogensverlies zijn. De turbo komt vertraagd op gang, en haalt niet meer voldoende druk. Het advies van ACtronics is om goed te luisteren wat de klant waarneemt, naast foutcodes lezen in de werkplaats.

Je kunt met de hand voelen of de actuator kan bewegen en speling vertoont. “Maar forceer hem niet als hij stroef gaat of niet wil bewegen. Dan beschadig je de tandheugel in de actuator.”

Slim of niet slim

Tandheugels in actuatoren zijn niet altijd even sterk. ACtronics maakt ook sterkere ‘gearboxes’, ter vervanging voor actuatoren die vaak problemen geven.
Wat zit er eigenlijk in zo’n actuator? ACtronics laat het zien. Een printplaatje, stelmotor, worm en tandheugel achterop het bedieningsarmpje, en daarbij een positiesensor met een rond plaatje. “Er zijn simpele en intelligente actuatoren. Je herkent ze aan de stekkeraansluiting. Met symmetrisch geplaatste nokken voor de domme versie, asymmetrisch voor de slimme variant.”

Meestal tandheugel stuk

Zeker aan de niet-intelligente actuator komt een mechanisch defect het meest voor. “Een versleten worm en tandheugel, in 90 procent van de gevallen. Veel zeldzamer is storing in de elektronica, “meestal dan afgebroken draadjes aan de print”.

Een intelligente actuator geeft terugmelding aan de motorsturing ECU. Via pin 4 stuurt hij een pulse width modulation-signaal, dat kun je met een scoop meten. Als het 140 of 280 Hz pulse-width terugmeldsignaal op pin 4 herhaald een seconde wegvalt, is er wat mis.

Nog een controle is dat bij contact aan de actuator één keer naar de uiterste open en dicht standen gaat, als zelfdiagnose.

Reageer op dit artikel