artikel

Honda’s big-bang effect (2003-02)

Techniek Premium

Paul Klaver betoogt in AMT-1 van 2003 dat de Honda V5 viertakt motorfietsmotor als ‘driecilinder’ beter aan het gas hangt dan als vijfcilinder. Dat kan ik, zij het met moeite, nog begrijpen. Als het op de verbrandingsafstanden aankomt haak ik echter af. Als op 0° de cilinders 1 en 5 ontsteken volgt cilinder 3 op 104,5° en op 284,5° de cilinders 2 en 4. Daarna gebeurt er 435,5° lang (dat is meer dan een omwenteling) helemaal niets meer, tot de 720° vol gemaakt zijn en 1 en 5 weer aan de beurt zijn. Met dezelfde krukas zou Honda ook cilinder 3, 360° later kunnen ontsteken. Het gevolg: Het kleine klapje van cilinder drie valt niet in het kleine gat van 284,5° tussen de grote klappen van 1 en 5, en 2 en 4 maar in het grote gat van 435,5° tussen 2 en 4, en 1 en 5. Zou dat niet veel logischer zijn?

Waar het bij het ontsteken van de V5 om gaat, is het zogenaamde ‘big-bang’ effect zo dicht mogelijk te benaderen. Het streven is naar een motor die, indien mogelijk, als een ééncilinder loopt.

De achtergrond hiervoor is tientallen jaren geleden gelegd toen het Tjechische merk Jawa een tweecilinder tweetaktmotor in het terrein wilde gebruiken. Omdat uit een tweecilinder meer vermogen te halen is dan uit een éénpitter (bij dezelfde cilinderinhoud) leek dat een goed idee. Maar in het mulle zand bleek de twin geen succes. Door de krukas te wijzigen, werden de twee verbrandingen gelijktijdig uitgevoerd, de motor liep dus als een ééncilinder.

Later is dat kunstje herhaald bij een 650 cc tweecilinder viertakt motor die in de zijspancross werd gebruikt. Als ‘ééncilinder’ kreeg de motor de combinatie wel een heuvel op die als twin niet te beklimmen was.

In de wegrace liepen 125 cc twins soms ook als ééncilinder, terwijl Honda met de 500 cc viercilinder tweetakt succes boekte met een zo compact mogelijke ontstekingsvolgorde. Het gaat te ver om te speculeren over de juiste redenen van het succes van het zogenaamde ‘big-bang’ effect, maar dat het er is staat vast.

Reageer op dit artikel