Uit hobbyisme bedachten de oprichters van het Duitse bedrijf Neander Motors een speciale diesel voor motorfietsen. Een moderne diesel die flink vermogen wil leveren, maar wel compact moet zijn. Het werd een bijzondere tweecilinder, zonder de daarbij gebruikelijke trilling. Op basis van deze techniek wordt nu een innovatieve, ongesmeerde luchtcompressor voor trucks onderzocht. Wat maakt de Neander-vinding zo bijzonder?

Zeven jaar geleden leek het ze in het Noord-Duitse Kiel wel wat om ook motorfietsen met een zuinige diesel uit te rusten. Tenslotte kwam in die tijd de diesel voor personenauto’s ook sterk op. De gedachten gingen dan wel uit naar een moderne, direct ingespoten turbodiesel. Want voor een motorfiets tellen pk’s.

Dubbele krukas
Daarmee haal je nogal wat problemen in huis. Een turbodiesel met alle omliggende aggregaten is omvangrijker dan een benzinemotor. Vanuit dat gegeven zou het een tweecilinder moeten zijn, een viercilinder wordt nogal groot.
Hiermee nemen de problemen alleen maar toe. Een tweecilinder trilt. Bovendien zou het een hoogbelaste diesel moeten worden, wil je uit die tweecilinder een leuk vermogen halen. Een diesel trilt veel meer dan een benzinemotor, helemaal als hij ook nog een relatief hoog vermogen moet leveren. Plus de tweecilindertrilling.
Kort en goed werd de oplossing gevonden in een dubbele krukas, om een redelijk compacte twin te kunnen maken, in plaats van een beter gebalanceerde vierpitter. Zuigers met grote diameter rusten op twee drijfstangen, verbonden met twee tandwielen. De tandwielen dienen als krukwangen, die tegen elkaar in draaien, zodat de drijfstangen een spreid-sluitbeweging maken.

Geen leibaankracht
De aldus goed gesteunde zuigers kunnen een forse verbrandingsdruk hebben. Tegen elkaar in draaiende drijfstangen en krukken nemen het grootste deel van de onbalansmomenten weg, de motor trilt nauwelijks.
Nog mooier is dat de zuigers op beide drijfstangen vanzelf rechtstandig op en neer bewegen. Ze gebruiken daarvoor niet de cilinderwand als steun. Vandaar dat de zuigers vrijwel geen hemd hebben, alleen maar de noodzakelijke hoogte om zuigerveren onder te brengen.
Dat houdt de zuigers licht, en beperkt de op en neer bewegende massa, die nog wel een beetje trilling opwekt. Het ontbreken van leibaankracht op de cilinderwand leidde tot de gedachte om op dezelfde manier een luchtcompressor te bouwen, waarvoor Neander Motors nu ontwikkelingssubsidie kreeg.

Ongesmeerde compressor
Een zuigercompressor zonder leibaankracht zou weinig of geen smering nodig hebben. Het gebruikelijke drukluchtsysteem voor trucks en bussen heeft wel oliesmering, die olie komt met de druklucht mee naar buiten. Dat geeft dus vervuiling.
Een compressor volgens de Neander-constructie zou mogelijk met ongesmeerde zuiger kunnen lopen. Dus geen olie in de druklucht die naar buiten ontsnapt, geen filter voor de druklucht dat regelmatig vervangen moet worden.
Het zou ook makkelijker worden de compressor uit te zetten zo lang geen druklucht wordt verbruikt. Dat is bij een truck 85% van de bedrijfstijd. Dit verlicht de motorbelasting, dus het spaart wat verbruik. Zonder risico dat de luchtcompressor hard gaat slijten bij steeds weer ongesmeerd opstarten.

Een- en tweecilinder
Neander Motors heeft zich nu helemaal op motorenbouw gericht. Hun diesels kunnen niet alleen in motorfietsen, maar ook in allerlei andere zaken gebruikt worden. Zoals boten, grasmaaiers, sneeuwscooters, aggregaten en zo meer waar motorgeluid en trilling ongewenst zijn.
Ze hebben nu één- en tweecilindervarianten, vanaf een 400 cc eencilinder met 18 kW tot een 1.4 twin met 81 kW. Die laatste werd drie jaar geleden in een exclusieve ‘cruiser’-motorfiets gepresenteerd, maar daar houdt Neander zich niet meer mee bezig. Testverslagen uit die tijd bevestigen wel dat de Neander-diesel echt trillingvrij draait.
Nu motorische downsizing erg actueel is zou de Neander-constructie ook interessant kunnen zijn voor kleine auto’s, of hybrides. Daar kan dan een mini-diesel in die geen afbreuk doet aan het comfort. Alleen zal het geen goedkope krachtbron zijn, en neemt momenteel de belangstelling voor diesels weer zachtjes af.

Peter Fokker (Redactie Auto & Motor TECHNIEK)

Video: Meer uitleg over de bijzondere Neander-diesel.