“Het rendement van halfopen roetfilters op trucks is laag”, zei TNO een jaar geleden. “Zeker in de stad bij lage uitlaatgastemperatuur.” Nu, 300 metingen op vier trucks met negen verschillende filters later, komt TNO met een nieuwe conclusie: “Het rendement van halfopen roetfilters op trucks is heel behoorlijk. Zeker in de stad bij lage uitlaatgastemperatuur”. Hè?!? Is dit wetenschap of hogere politiek?

Eerst terug naar het onderzoek van 2008. TNO zette een zware DAF-motor op een proefstand en liet die met achtereenvolgens zes verschillende retrofitroetfilters twee cycli draaien. Eén om gecombineerd stads- en snelweggebruik te simuleren, de ander deed langdurig snelweggebruik na. Het resultaat: een filterrendement tussen 5 en 20% op de eerste cyclus en tussen 20 en 40% voor de tweede.

Dat valt tegen!
Dat viel niet mee. Bij de typegoedkeuring beloofden deze filters 50% van het fijnstof uit de motor tegen te houden. Als ze dan onder typisch Nederlandse omstandigheden niet verder komen dan 5 tot 20%... Tja, dan valt dat tegen.

Uitlaatgastemperatuur te laag
TNO kon het slechte resultaat goed verklaren: “De oorzaak ligt in de temperatuur van het uitlaatgas tijdens gebruik. Als de uitlaatgassen warm genoeg zijn, wordt het gefilterde roet verbrand in het roetfilter. Met name bij stadsritten worden de uitlaatgassen hiervoor echter niet warm genoeg, en wordt het opgeslagen roet uiteindelijk weer uitgestoten in de buitenlucht”.

Geen subsidie meer
Minister Cramer wist genoeg, nog geen maand nadat het rapport op haar bureau lag, was de subsidie op de achterafmontage van deze filters afgeschaft (per 14 maart 2009). Wie subsidie wil moet maar gewoon een duurder, maar ook beter, gesloten filter laten monteren. Of een nieuwe schone truck kopen, natuurlijk.

En de milieuzones?
Eind goed al goed? Nou, niet helemaal. In veel stadscentra hielden milieuzones vuile trucks inmiddels buiten de poort. En mogen trucks met zo’n ‘nepfilter’ daar dan eigenlijk nog wel binnen? Lastig, lastig. De eigenaren van zulke trucks hebben behalve subsidiegeld ook eigen geld in de halfopen roetfilters gestoken en dan zou het toch wel een beetje sneu zijn om ze nu buiten te houden.

Nieuw onderzoek
Hoe los je dat op als minister? Simpel, je geeft opdracht voor nieuw onderzoek. Maar nu nóg diepgaander. Dus zette TNO nu geen motor op een proefstand, maar echte trucks op een rollenbank. De uitkomsten overtreffen alle verwachtingen. Op buiten- en snelweg scoren de filters een rendement van gemiddeld 30% en in stadsverkeer maar liefst 40%. Wauw, welkom in de milieuzones!

Alles maar dan ook echt alles…
De minister is dik tevreden: “Het subsidiegeld is indertijd goed besteed. De beslissing om deze voertuigen toe te laten in de milieuzones was ook juist. En hoe mooi de resultaten ook zijn, er is toch wel wat spreiding in de filterrendementen, dus de beslissing om de subsidie voor deze filters indertijd af te schaffen was ook al juist”.

…Klopt!
En TNO dan, leidt dat gerenommeerde onderzoeksinstituut nu geen gezichtsverlies? Nee hoor, helemaal niet: “In de stadscyclus is nu gemeten met een lagere uitlaatgastemperatuur. Daardoor slaan zwaardere koolwaterstoffen neer in het filter. Bij hogere temperatuur gaan ze mee naar buiten met het uitlaatgas en slaan ze pas neer in de meetapparatuur. Daarom is het filterrendement in de stadscyclus nu beter dan bij de vorige meting”. Geen speld tussen te krijgen.

Erwin den Hoed (Redactie Auto & Motor TECHNIEK)