nieuws

Start-stopsysteem op een turbomotor. Gaat dat wel goed?

Techniek 3742

“Ik rijd geregeld in Mercedes-Benz Sprinters die zijn uitgerust met een startstopsysteem. Minder lawaai en een lager brandstofverbruik zijn mooi meegenomen bij het wachten voor een verkeerslicht. Maar ik heb er toch twijfels bij. Bij auto’s zonder startstopsysteem wacht ik even alvorens ik de motor uitzet om de turbo te laten afkoelen, maar nu zet de motor zichzelf uit. Gaat dat wel goed?” vraagt T. Hogenaar uit Woerden zich af.

Start-stopsysteem op een turbomotor. Gaat dat wel goed?
Het start-stopsysteem en de moderne turbomotor. Gaat dat wel goed?

Hogenaar: “Ook als ik voor een verkeerslicht net na de afrit van de snelweg sta te wachten. Daar ik de boel niet helemaal vertrouw zet ik de ‘Eco’-functionaliteit en daarmee het start-stopsysteem uit. Vooral als ik vind dat de motor net fors heeft gepresteerd. Doe ik hier goed aan? Of kan een turbomotor met start-stopsysteem hier langjarig tegen?”

Een interessante vraag passend bij de downsizingtrend, met steeds meer geblazen motoren. Steeds vaker wordt een start-stopsysteem toegepast om de CO2-uitstoot verder te verlagen. Kan een turbomotor met start-stopsysteem beter tegen een slecht afgekoelde turbo? Of is het laten nadraaien van de moderne geblazen motor na stevig vermogen leveren niet meer nodig? Wij vroegen Mercedes-Benz Nederland om een reactie.

Afkoelen gemeengoed

Wout Benning, Adviseur Innovation & Technology bij Mercedes Nederland: “In het verleden werd de turbo op geen enkele wijze bewaakt door middel van sensoren. De turbo leverde in die tijd alleen maar overdruk in het inlaatspruitstuk. Deze overdruk kon wel met de zogenoemde wastegate worden geregeld. Van een specifieke turbotemperatuurbewaking was in die tijd geen sprake. Voor de ervaren chauffeur was het een bekend fenomeen dat de turbo eerst moest afkoelen alvorens de motor kon worden afgezet. Hij hield daar zelf rekening mee door de motor en turbo minder te belasten kort voor het afschakelen van de motor. Maar tijden zijn veranderd.”

Moderne bewaking

“Moderne motoren beschikken over motormanagementsystemen die ondermeer de turbo(‘s) bewaken op te hoge druk en temperatuur. Worden afwijkingen geconstateerd dan zal het motormanagement op basis van diverse parameters preventief zaken gaan aansturen. De turbodruk wordt teruggebracht waardoor ook het motorvermogen wordt teruggeregeld ter bescherming van de turbo tegen mechanische of thermische overbelasting. Tenzij anders vermeld in het instructieboekje zijn er tegenwoordig geen speciale procedures noodzakelijk om de motor uit te schakelen. Voor motoren met een Motormanagement Start-Stop (MSS) geldt hetzelfde. Het stopzetten of het automatisch stopzetten door het start-stopsysteem is geen probleem.”

Signalen bepalen

Vertrouw op de techniek is dus de boodschap. Maar hoe werkt het start-stopsysteem daadwerkelijk? Laten we het elektrisch functieschema ‘motorsturingsapparaat start-stop’ van een Vito met viercilinder diesel eens ontleden. Signalen uit het interieur lopen via het ‘CAN
B’-netwerk. We zien de ECO-knop (N72/1s12) die het start-stopsysteem kan deactiveren. Maar ook informatie van de klimaatregeling en SAMmodule (N10) gaat naar het MSS. Via ontstekingsmodule N73, gaan we door naar het ‘CAN C’-netwerk. Over dit netwerk lopen de motorruimtesignalen. Diverse sensoren geven input aan het MSS (N3/28). Deze krijgt ondermeer signalen van de koelvloeistoftemperatuursensor (B11/17), krukassensor (L5/10), brandstoftemperatuursensor (B50/5), koppelingspedaalsensor (S40/6) en het gaspedaal (B37/4). Uitgaande signalen zijn er ook, want bij juiste omstandigheden moet natuurlijk het startrelais (K40/9k5) worden aangestuurd om de motor te laten aanslaan, evenals de elektronische module (N118) van de brandstofpomp. Wat zijn nu de grenswaarden van wel of geen actief start-stopsysteem? Benning: “Dat is lastig om aan te geven omdat er zo ontzettend veel variaties mogelijk zijn. Dan moet je dit bekijken op het specifieke voertuig.”

Functieschema start-stopsysteem Het elektrische functieschema ‘motorsturingsapparaat start-stop’ toont de vele signalen en sensoren die gebruikt worden voor het start-stopsysteem. *klik op de foto voor een groter formaat*

Verbeterde materialen

Is elektronische bewaking genoeg om een motor met start-stopsysteem goed en betrouwbaar te laten werken? Nee. Naast de elektronica zijn smeermiddelen en materiaalgebruik de afgelopen jaren sterk verbeterd. Federal Mogul ontwikkelde bijvoorbeeld het Irox-lager. Dit IRon Oxidelager heeft bovenop de voering nog een extra laagje dat het lager beschermt tegen vermoeidheidsscheurtjes. Die ontstaan veel gemakkelijker bij een motor met start-stopsysteem vanwege de zware belasting bij het starten. Maar niet alleen onderdelen in de motor zijn aan verandering onderhevig. Varta levert speciale accu’s voor start-stopsystemen. Er zijn dynamo’s met een beter rendement. En vergeet ook de ketting- of riemaandrijving niet. Die krijgt veel meer piekspanningen te verduren. Al met al is het een bos met vele bomen, maar je kunt ervan uit gaan dat een autofabrikant zorg draagt voor een goed en betrouwbaar werkende motor. Ongeacht of deze nu wel of geen start-stopsysteem heeft.

Dit artikel is afkomstig uit onze Vraag van de Maand rubriek (02-2012)

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels