artikel

ATC ’t Sticht bij Midtronics: Meer omzet met accumanagement

Techniek 342

Veruit de meeste auto’s rijden nog niet elektrisch, maar het elektrisch systeem heeft ook zo al een steeds grotere rol gekregen. Een gezonde accu is cruciaal, niet alleen voor een vlotte start. Daarom valt er veel te verdienen door de accu goed te managen, benadrukken Clemens Streng en Anne Jan Visser van Midtronics. ATC ’t Sticht was op bezoek.

ATC ’t Sticht bij Midtronics: Meer omzet met accumanagement
Van motorfietsaccu tot truck- of stationaire batterij, Midtronics test het allemaal. Links technisch expert Anne Jan Visser, die de ATC-leden laat zien hoe klein een 12 V Li-ion accu is.

In het Europees hoofdkantoor van accumeetspecialist Midtronics in Houten kreeg een volle zaal ATC-leden als centrale boodschap mee dat elke autowerkplaats aan accumanagement zou moeten doen. In de zin van bij elke servicebeurt de staat van de accu analyseren, en goed opletten dat de juiste accusoort is geplaatst.

State of Health

Clemens Streng trapte af met de veranderde rol van de auto-accu, die je geen startaccu meer mag noemen. Het is bij een beetje eigentijdse auto niet meer zo dat de accu alleen nodig is voor de eerste start, waarna het elektrisch systeem verder geheel draait op generatorstroom. Met de opkomst van stop-start systemen moet de accu ook het elektrisch systeem gaande houden wanneer de motor tijdelijk stilstaat. En natuurlijk daarna een vlotte herstart garanderen.

“Daarom”, zegt Clemens, “gaat het bij accuonderhoud niet meer in de eerste plaats om SoC, state of charge, maar vooral om SoH, state of health.” Anders gezegd: niet hoeveel stroom er in de accu zit, maar hoe goed hij in staat is regelmatig stroom op te nemen en af te geven.

Traditionele loodaccu sterft uit

Het is ook niet meer zo veelzeggend hoeveel ampère startstroom een accu kan leveren, horen we verder. “Als je het portier opent kan er meteen al 20 tot 30 A lopen door alle elektrische hulpsystemen die geactiveerd worden.” Daarbij komt slimme generatorregeling; om brandstof te sparen laadt de generator niet continu bij.

Hier wordt ook gebruik van gemaakt bij de NEDC-meting van emissie en verbruik. Tijdens die test wordt de accu niet bijgeladen en de motor dus iets lichter belast. Scheelt weer een paar gram CO₂ op het testrapport. En er zijn nog allerlei varianten, zoals generatoren die extra bijladen tijdens afremmen en juist weinig laden bij hoge motorlast.

In 100 testen vind je 21 accu’s die aan vervanging toe zijn

Nu is een gewone lood/zuuraccu niet goed bestand tegen de wisselende ladingstoestand die hiermee samengaat. Daarom zijn EFB- en AGM-accutypen sterk opgekomen, die daar beter tegen kunnen. Dat zijn de verbeterde Enhanced Flooded Battery, en de Absorbent Glass Mat loodaccu’s, waarin het vloeibaar accuzuur gebonden is.

In 2020 maar 8 procent loodaccu’s

Clemens heeft er harde cijfers van, over de eerste montage. Tussen 2011 en 2015 is de verhouding omgedraaid, van eerst 72 procent loodaccu’s, naar 71 procent EFB/AGM-accu’s in bouwjaar 2015. Nog wat preciezer: je treft nu af-fabriek 22 procent loodaccu’s aan, 35 procent EFB en 43 procent AGM.

Zo zien gesulfateerde platen in een loodaccu er uit. De witte sulfaatcorrosie zorgt dat loodplaten en accuzuur niet meer bij elkaar komen, laden en ontladen is er niet meer bij.

Zo zien gesulfateerde platen in een loodaccu er uit. De witte sulfaatcorrosie zorgt dat loodplaten en accuzuur niet meer bij elkaar komen, laden en ontladen is er niet meer bij.

Prognose voor 2020: nog maar 8 procent loodaccu’s, 51 procent EFB en 41 procent AGM. Senior Application Engineer Anne Jan Visser licht deze verhouding toe: er zit nog veel ontwikkeling in goedkopere EFB-accu’s, die zullen vaker toegepast worden.

Groot vervangingspotentieel

Maar ook de verbeterde accusoorten hebben nog geen makkelijk leven. Clemens wijst erop dat de pechstatistiek van de Duitse ADAC in 44 tot 48 procent van de gevallen ging om een vorm van accupech. Daarom: bewijs de klant een goede dienst door bij service altijd de accu te testen. “Gebruik wel een betrouwbare tester, die zijn test aanpast aan het soort accu. Het kost maar een minuut.”

Een eigen proef bij een aantal willekeurig gekozen servicebeurten toonde dat 36 procent van de geteste accu’s aan vervanging toe was. Het commerciële verhaal uit de statistiek van Midtronics: in honderd testen vind je 21 accu’s die aan vervanging toe zijn, zestien klanten laten die vervanging dan ook doen. Zo verdien je de aanschaf van een Midtronics-tester al in een maand of twee terug.

Vraag uit de zaal: “Maar er wordt toch al steeds vaker een accumanagementsensor ingebouwd, juist om de staat van de accu te beschermen?” Het antwoord is dat die systemen lang niet altijd feilloos werken, bij een oudere accu wordt het passend regelen van laden/ontladen moeilijk.

Accutechniek nader belicht

Dan is het de beurt aan Anne Jan om dieper in te gaan op de eigenschappen van diverse accusoorten. We zijn gewend aan loodaccu’s met (verdund) zwavelzuur erin.

Een reeks accu- en diagnosetesters van verschillende merken, van Gutmann en Snap-on tot een originele Ferrari-tester, allemaal voorzien van Midtronics-techniek voor het testen van accu’s.

Een reeks accu- en diagnosetesters van verschillende merken, van Gutmann en Snap-on tot een originele Ferrari-tester, allemaal voorzien van Midtronics-techniek voor het testen van accu’s.

De laadtoestand meet je eenvoudig met een zuurweger. Hoe lager het soortelijk gewicht van de zuuroplossing, hoe minder stroom er in de accu zit.

Alleen zijn veruit de meeste accu’s nu ‘onderhoudsvrij’, je komt niet meer in de cellen om eventueel verloren vocht aan te vullen. Dat wint de accu zelf terug. Alleen met een ‘oog’ in het accudeksel kun je controleren of de accu nog goed is. “Maar dat zegt erg weinig.

Zo’n oog meet maar in één cel, bovenin.” Als de accu ontlaadt, raakt het zuur verder verdund, waarbij het (zwaardere) zuur naar onder in de cel zakt, en bovenin meer water drijft.

AGM- en Gelaccu’s hoeven niet staand geplaatst te worden

Dat is nu precies waarom de EFB- en AGM-loodaccu’s zijn bedacht. Die houden het elektrolyt (zuur) bij het hele oppervlak van de loodplaten vast, met een rooster in de EFB-accu, of – nog beter – met een zuurdoordrenkte glasvezelmat in de AGM-variant.

Een speciale uitvoering is nog de Optima-accu, waarin platen en matten opgerold zijn, om een groter oppervlak te krijgen. Dit betekent dat de Optima AGM een hoge startstroom kan leveren.

Nog een mogelijkheid is gel, een soort gelatine waarin het accuzuur verwerkt zit, zodat het altijd dicht en gelijkmatig tegen de accuplaten zit. Gel- en AGM-accu’s hoeven niet altijd rechtop staand geplaatst te worden, omdat er geen vrije vloeistof in zit.

Type en belasting

Bij vervanging van een accu is niet alleen de capaciteit in ampère-uur (Ah) van belang, gaat Anne Jan verder, maar ook het ampèrage aan koudstartstroom (CCA) dat geleverd kan worden. Voor dat laatste worden verschillende meetstandaarden gehanteerd, dat is wel oppassen als je kijkt op het label van de accu. De constructie van de accu bepaalt de CCA. Die is hoger bij een betere constructie, terwijl de capaciteit in Ah bij een accu van mindere kwaliteit hetzelfde kan zijn.

De nieuwste tester die hier in ontwikkeling is, wordt een compleet online diagnosestation.

De nieuwste tester die hier in ontwikkeling is, wordt een compleet online diagnosestation.

Als de accu ontlaadt, vormt het zuur loodsulfaat op de platen. Zeker als de accu (te) warm wordt, kan dat loodsulfaat verharden.

De omgekeerde reactie, dat het sulfaat bij laden weer in het zuur wordt opgenomen, verloopt dan niet meer volledig. Daarom is de gewone loodaccu niet blij als hij regelmatig niet vol geladen is.

AGM-accu kan niet tegen warmte

Zoals bij een stop/startsysteem, of veel stroomverbruikers die tegelijk inschakelen. Het accuzuur verdunt, het waterigste deel drijft boven, een deel van elke plaat heeft geen goede wisselwerking meer met zuur. Hiervoor is een EFB-accu minder gevoelig, een AGM nog minder en daarom vaak de keus bij auto’s met stop/startsysteem.

Alleen kan een AGM slecht tegen warmte, daarom krijgt hij vaak een plaats in de bagageruimte of het interieur, in plaats van in de hete motorruimte. Precies andersom bij een lithium-ion-accu, die slecht presteert bij kou. Hij is wel klein en sterk, maar flink duurder dan de loodaccusoorten, daarom (vrijwel) alleen gebruikt voor hogere voltages (48 V!) en de grote opslagcapaciteit die elektromotoren vragen.

Van statisch naar dynamisch meten

Een voor de hand liggende vraag: kun je zonder problemen een ‘zwaardere’ accu met meer capaciteit plaatsen? “Kan wel, maar de vraag is dan of de generator sterk genoeg is. Zo niet, dan krijgt hij de zwaardere accu nooit vol.” Over opladen gesproken: bij een AGM-accu moet de laadspanning 14,5 V zijn, bij een gewone accu 15,5 V.

Voor het testen is er een vrieskast om de prestaties van koude accu’s te beoordelen. Er is ook een installatie die kan beproeven met tot 1.300 A startstroomafname.

Voor het testen is er een vrieskast om de prestaties van koude accu’s te beoordelen. Er is ook een installatie die kan beproeven met tot 1.300 A startstroomafname.

Zo komt Anne Jan bij het testen. De mate van geleiding wordt getest met een wisselstroomsignaal, het zegt iets over hoeveel van het plaatoppervlak werkzaam is. Nog beter is nu een profilering maken met de accutester, waarvoor ook gemeten moet worden bij starten en laden in de auto. “Kost je twee minuten, maar geeft een vollediger beeld van hoe de accu reageert.”

Daarom ontwikkelt Midtronics, ook op het hoofdkantoor in Houten, voortdurend nieuwe testprotocollen, zodat hun testers een zo betrouwbaar en volledig mogelijk beeld geven. Met tests die aangepast zijn aan het soort accu, en die ook testen op de veel gevarieerder eisen die tegenwoordig aan een autoaccu worden gesteld.

Doe aan accumanagement

Ook Li-ion-accu’s worden bestudeerd, hier een set uit het accupakket van een Mitsubishi Outlander. Midtronics biedt voor hulpdiensten een ontlader die werken aan geëlektrificeerde auto’s veilig maakt.

Ook Li-ion-accu’s worden bestudeerd, hier een set uit het accupakket van een Mitsubishi Outlander. Midtronics biedt voor hulpdiensten een ontlader die werken aan geëlektrificeerde auto’s veilig maakt.

Dit is wat Midtronics bedoelt met accumanagement in het autobedrijf. Het is verstandig om bij elke servicebeurt te meten, en uitslagen bij de klantgegevens te bewaren. Dan zie je aan het verloop van de gemeten conditie wanneer het eind van het acculeven in zicht komt.

Je kunt dan tijdig aanbieden de accu te vervangen, voordat de klant met problemen komt te staan. Voor de klant is het, met de meetrapporten uit de tester, aantoonbaar dat hij beter niet kan wachten tot de accu hem binnenkort echt in de steek laat.

Bij een rondgang door de werkplaats zien we de nieuwste tester waaraan nu gewerkt wordt. Hij lijkt al erg op een diagnoseapparaat, compleet met beeldscherm. Deze tester zal dan ook uitvoerige instructies geven hoe de tests uitgevoerd moeten worden, hij herkent zelf het accutype, en zal een database hebben met gegevens over welk type accu in een bepaalde auto hoort te staan.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels