artikel

Rijden bij maximum koppel (2005-9)

Techniek

Ik vraag me af in welk toerenbereik een dieselmotor het meest efficiënt draait. Het nieuwe rijden stelt: zo laag als mogelijk, ‘dat kunnen de moderne motoren best aan’. Volgens mij draait een diesel het meest optimaal om en nabij het toerental van maximum koppel. Ik las in een Engels tijdschrift de opmerking dat een dieselmotor vooral in een hoog toerengebied moet draaien. Zeker niet te langzaam omdat dan de smering onvoldoende is en er grote kans op schade bij belasting bestaat.
Hoe zit het nu met die slijtage? Logisch zou zijn dat zwaar belasten bij laag toerental schade kan opleveren door de lagere oliedruk. Hoog toerental blaast roet uit de kleppen en houdt de ‘ademhaling’ gezond, maar levert grotere krachten op de lagers, wellicht gecompenseerd door de hogere oliedruk. Bij maximum koppel lijkt alles het beste in evenwicht. Hoe denkt AMT hierover?

Om te beginnen met het eenvoudigste antwoord: rijdt stressvrij met het verkeer mee. Dat betekent dat er zo min mogelijk aandacht moet worden geschonken aan het schakelen en het gedrag van de motor. Als alles lekker soepel draait en het optrekken zonder terugschakelen kan, gaat het goed.

Technisch gezien betekent dit dat een motor behoort te draaien in het toerengebied waar er nog vermogen over is. Bij een motor zonder koppelomvormer of CVT is het toerental rechtstreeks verbonden met de rijsnelheid. Bij een bepaalde rijsnelheid staan er meerdere overbrengingsverhoudingen ter beschikking.

De vraag komt dus in feite neer op het kiezen van de meest geschikte ‘versnelling’ bij een bepaalde rijsnelheid. Kiezen we de versnelling te laag dan maakt de motor onnodig veel toeren, met als gevolg: veel geluid en een hoog verbruik. Kiezen we de versnelling te hoog dan maakt de motor te weinig toeren met als gevolg: onregelmatig lopen en geen acceleratievermogen.

Bij dieselmotoren hangt het vermogen af van de hoeveelheid ingespoten brandstof, bij een ottomotor van de openingshoek van de gasklep. De regelkarakteristiek wordt ook nog beïnvloed door het al dan niet aanwezig zijn van drukvulling. Een turbo-compressor zorgt bij gasgeven voor een ander vermogensverloop dan een mechanisch aangedreven compressor.

Als we uitgaan van een vaste overbrengingsverhouding is er bij het maximum koppel de hoogste trekkracht in die bepaalde versnelling beschikbaar.

De rechtervoet heeft daardoor de grootste speelruimte aan trekkracht beschikbaar. Dat rijdt bij een turbodiesel lekker, maar houdt wel in dat die reserve soms aan de hoge kant is, vooral bij lage rijsnelheden. Een versnelling hoger gaat dan nog prima.

Bij een benzinemotor ligt het volgaskoppel bij een hoger toerental dan bij een dieselmotor. Zodra de gasklep sluit, neemt het koppel ‘bovenin’ af, maar blijft het ‘onderin’ gelijk. Daarom geldt ook bij een benzinemotor de regel: als de snelheid nog redelijk snel toeneemt bij gasgeven is de versnelling goed gekozen. Anders gezegd: ‘wurg een motor niet af, vermijd horten en stoten’.

Rijd maar eens met een auto met een moderne automaat of CVT en let daarbij vooral op het toerental. Dat is, zeker bij constante rijsnelheden, aan de lage kant. De motorfabrikant heeft er overigens voor gezorgd dat de motor in het hele belasting-toerengebied goed gesmeerd en gekoeld wordt.

Reageer op dit artikel