nieuws

Arnhem krijgt strengste milieuzone van Nederland, goed idee?

Ondernemen 27647

Het Arnhemse gemeentebestuur is trots, trots en blij! De Arnhemmers krijgen toch maar mooi de strengste milieuzone in Nederland. En dat terwijl concurrent en zelfbenoemde ‘Green Capital’ Nijmegen nog niet eens een milieuzone heeft! Misschien een onbelangrijke vraag, maar eh…, krijgen de inwoners van Arnhem nu ook schonere lucht?

Arnhem krijgt strengste milieuzone van Nederland, goed idee?
Arnhem zet zichzelf op de kaart: koppositie in de Strengste-milieuzone-van-Nederland-competitie. (Afbeelding: Gemeente Arnhem)

Vorige week ging de kogel door de kerk in de Arnhemse Gemeenteraad. Maar ook vorig jaar al sprak die raad uitvoerig over invoering van een milieuzone die oudere diesels de toegang tot het centrum zou ontzeggen. Toen leidde dat tot de beslissing om eerst nader onderzoek te doen naar de effecten op de luchtkwaliteit van zo’n zone.

Afstel?

Op het eerste gezicht leek die beslissing op afstel. Dergelijke onderzoeken zijn immers al voor tal van steden gedaan en de uitslag is steeds hetzelfde: “Het is niet helemaal uit te sluiten dat de milieuzone effect heeft op de luchtkwaliteit, maar als dat al zo is, dan is dat effect zo klein dat we het niet kunnen aantonen”. Kijk hier voor een voorbeeldje uit Utrecht. Wil je er meer? Je kunt ze bij bosjes bij elkaar googelen.

De PM10-niveaus in Nederland zijn gehalveerd in de afgelopen 20 jaar. Over de periode 2008-2015 was de afname gemiddeld 0,9 µg/m3. Er zijn echter grote verschillen van jaar op jaar, door meteorologisch verschillen. (Bron: CLO.nl)

De lucht is veel schoner

Waarom dat effect zo lastig aantoonbaar is? Allereerst omdat de lucht in Nederland de laatste decennia in hoog tempo schoner wordt. Kijk bijvoorbeeld naar grafiekjes die de fijnstofconcentratie (PM10) weergeven. Die tonen grofweg een halvering in de afgelopen 25 jaar. “Dat komt door maatregelen bij verkeer, industrie en de energiesector”, zegt het Compendium voor de LeefOmgeving (CLO)van de Rijksoverheid.

Veel fijnstof in het zuiden, weinig in het noorden en Zeeland. “Dit verloop komt door een hogere bijdrage van buurlanden, lokale bronnen (zoals industrie en veehouderij) in het zuiden van Nederland en hogere aandelen van secundair fijn stof (zoals ammoniumnitraat, dat in de lucht wordt gevormd uit ammoniak en stikstofoxiden)”, zegt CLO. (Afbeelding: Spotzi.com)

Moeilijkheid 1

Daar zit dus de eerste moeilijkheid. Hoe herken je het effect van een maatregel, dat op zijn hoogst piepklein is, in een grillige, sterk dalende lijn?

Vuile strook

Voor moeilijkheid twee kijken we opnieuw naar fijnstof, maar dan naar een kaartje van Nederland. We zien lage concentraties in het noorden en Zeeland en veel hogere in een strook die over de onderste helft van het land van oost naar west loopt. Vanaf Limburg en Arnhem tot Den Haag en Amsterdam.

Milieuzone in Assen?

Is het noorden zo schoon door de succesvolle milieuzones in Assen, Groningen, Zwolle en Leeuwarden? Natuurlijk niet, die steden hebben helemaal geen milieuzones. Maar wel schone lucht! Hoe dat kan? We wenden ons opnieuw tot het CLO van de Rijksoverheid: “Dit verloop komt door een hogere bijdrage van buurlanden, lokale bronnen (zoals industrie en veehouderij) in het zuiden van Nederland en hogere aandelen van secundair fijn stof (zoals ammoniumnitraat, dat in de lucht wordt gevormd uit ammoniak en stikstofoxiden).”

Is het noorden zo schoon door de succesvolle milieuzones in Assen, Groningen, Zwolle en Leeuwarden?

Moeten we oude diesels weren uit Oost Brabant, uit Barneveld, van de Maasvlakte en bij de Hoogovens? (Bron: CLO)

Varkens en kippen

Duidelijk, het zuidelijk gedeelte van Nederland krijgt bij oostenwind het afvalgas van het Ruhrgebied over zich heen. Let ook op de vuile plekken in oost-Brabant en rond Barneveld. Zouden die weg zijn als ze daar geen oude diesels meer toelieten? Natuurlijk niet. Minder varkens in Brabant en minder kippen rond Barneveld zou wel helpen…

Moeilijkheid 3

Daar komt nog bij dat volgens het Platform Houtrook en Gezondheid ongeveer 14 procent van de Nederlandse huishoudens over een ‘met hout gestookte installatie’ beschikt en dat het gebruik daarvan toeneemt. Dus, staat een meetpunt net in de buurt van een fervent houtstoker, dan valt de invloed van de oude dieseltjes helemaal in het niet. Het is best wel triest voor mensen die graag schone lucht inademen dat houtkachels tot voor kort en pelletkachels nog steeds in aanmerking komen voor subsidie.

Het hoofdwegnet is duidelijk herkenbaar op een NO2-kaartje. NO2 is wel degelijk een dieselprobleem.

En NOx?

Maar eh, heeft het wegverkeer dan helemaal geen invloed op de luchtkwaliteit? Natuurlijk wel. Kijk maar eens naar het kaartje met de stikstofdioxideconcentratie (NO2). Daar kun je ons hoofdwegenet perfect op herkennen. Vervelend is bovendien dat de concentraties NO2 de afgelopen decennia veel minder sterk afnamen dan die van fijnstof. Op straatstations in grote steden komt die waarde zelfs regelmatig boven de Europese grenswaarde.

Eureka!

Aha, en NO2 vormt samen met NO wat wij NOx noemen. En NOx is berucht als kwalijk bestanddeel van dieseluitlaatgassen. Goed, een afname van roet of fijnstof mag dan niet aantoonbaar zijn na invoering van een milieuzone, dat moet met NOx dan toch wel kunnen? Nou nee, ook niet.

En de NO2-niveaus dalen veel minder snel dan de fijnstofniveaus.

Sjoemeldiesels

Waarom een milieuzone óók geen meetbare invloed heeft op de hoeveelheid NOx in de zone? Grof gezegd: sjoemeldiesels. Terwijl roetfilters er voor zorgen dat moderne diesels alleen nog fijnstof uitstoten via hun banden en remmen, sjoemelden Volkswagen en andere autofabrikanten met de NOx-uitstoot.

Dikke onvoldoendes

Het resultaat daarvan vind je keihard terug in de cijfers van Emissions Analytics. Kijk maar naar het grafiekje dat die organisatie onlangs publiceerde naar aanleiding van vele honderden RDE-metingen (Real Driving Emissions) die die organisatie al sinds 2011 uitvoert en publiceert onder de naam EquaIndex. Die laten zien dat het merendeel van de Euro 4 en 5-diesels en zelfs nog een redelijk deel van de Euro 6 diesels boven (en soms héél ver boven) de Euro 3-norm zit.

Die blijvend hoge NO2-niveaus zijn mede mogelijk gemaakt door de sjoemeldiesels. Euro 3 en oudere diesels weren zal niet veel helpen als Euro 4-, 5- en zelfs een deel van de 6-diesels de NOx-grenswaarde van Euro 3 niet eens halen.

Moeilijkheid 4

De milieuzone in Arnhem maakt onderscheid op bouwjaar en moet zo vanaf 1 januari 2019 dagelijks 800 Euro 3 (en lager) diesels buiten houden. Maar als een groot deel van 25.000 Euro 4-, 5-, en 6-diesels nog boven het Euro 3 NOx-plafond zit, mag je ook voor NOx geen meetbare invloed van invoering van de milieuzone verwachten.

 

 

 

Weten die Arnhemse politici dat dan niet?

Een goed idee vs feiten

Nu we dat helder hebben, is de volgende vraag: Weten die Arnhemse politici dat dan niet? Antwoord: Natuurlijk wel! GGD Gelderland Midden waarschuwde vorig jaar september al. Op een inloopavond voor inwoners die zich zorgen maakten over de wilde plannen sprak zij over het grote aantal andere bronnen dat een duit in het fijnstofzakje doet. De Arnhemse politici hebben de uitkomst van het onderzoek naar het effect van invoering van een milieuzone daarom helemaal niet afgewacht. Verstandig, waarom zou je immers een goed idee laten bederven door feiten?

“Wij zorgen voor schone lucht”

Feiten vinden Arnhemse politici blijkbaar sowieso niet belangrijk. “Ondanks dat het effect lastig te meten is, pakken we hiermee de vervuiling in de stad aan”, zegt Groen Links-fractievoorzitter Cathelijne Bouwkamp tegen Omroep gelderland. En voor wie daaraan twijfelt, voegt ze er nog aan toe: “We zorgen hiermee voor schone lucht.”

Waarom zou je een goed idee laten bederven door feiten?

40 µ PM10/ m3 is de EU-grenswaarde voor fijnstof. Gelukkig zit het centrum van Arnhem daar vrijwel altijd onder. Maar niet met oud-en-nieuw. Dan kan die norm zomaar met een factor 20 (twintig!) overschreden worden. Mag vuurwerk straks nog wel in de Arnhemse binnenstad? (Bron: CLO)

Vergeetachtigheid

SP-Milieuwethouder Geert Ritsema gooit het over een andere boeg. Om de milieuzone te rechtvaardigen zegt hij: “De luchtverontreiniging in Arnhem is vergelijkbaar met het meeroken van zes sigaretten per dag.” Maar dat er naar alle waarschijnlijkheid nog geen meegerookt trekje van een sigaret afgaat door zijn maatregel ‘vergeet’ hij er bij te vertellen.

Dit kost euro’s

Arnhemmers weten inmiddels wel dat ze mogen meebetalen aan de ruim een half miljoen euro die invoering van de milieuzone kost. Net als aan de € 60.000 jaarlijkse beheerskosten…, en aan de sloopregeling voor oude boosdoenertjes die nog in de maak is …

Keiharde concurrentie

Overigens zouden Maastrichtenaren weleens het volgende slachtoffer kunnen zijn in de Strengste-Milieuzone-van-Nederland-competitie. Die gemeente wil een systeem met stickers organiseren. Maar geen nood: “Dit is geen geldscheppende maatregel. We verkopen de stickers tegen kostprijs”, zegt wethouder Krabbendam tegen L1-Limburg.

Azijnzeiken? Misschien, maar dan wel in goed gezelschap…

Azijn-verhaal

Ten slotte, in een reactie op een eerder artikel ben ik er van beticht een azijnzeiker te zijn. Als me dat nu opnieuw gebeurt, troost ik me met de gedachte, dat ik in ieder geval in goed gezelschap zeik. “Milieuzones prima, maar niet op deze manier”, zei Mark Rutte daags na het raadsbesluit in Arnhem.

Reageer op dit artikel