AMT.nl - Schakelen zonder ontkoppelen (1999-02)

De maatstaf die bij elke vorm van schakelen moet worden gebruikt is deze: treedt er wel of niet een schok op tijdens het schakelen. Deze schok zorgt voor een hoge belasting van de transmissie en heeft hoge belastingpieken tot gevolg. Die treden ook op als de koppeling wel wordt gebruikt, maar op een niet juiste wijze.

Bij het schakelen gaat het er om het motortoerental bij gelijkblijvende rijsnelheid te verhogen of te verlagen. Een koppeling zorgt er voor dat de krukas van de motor even wordt losgekoppeld van de aandrijving. Met de hand of automatisch wordt de nieuwe overbrengingsverhouding (versnelling) gekozen. Daarna zorgt de koppeling voor een soepele aanpassing van het toerental, dat is althans de bedoeling.

Als we de koppeling niet of niet goed gebruiken, wordt het al moeilijk de transmissie 'vrij' te zetten. Enige handigheid met het gaspedaal of het gashendel is dan nodig om even het aandrijfmoment weg te nemen.

Het tweede probleem ontstaat dan als het motortoerental moet worden aangepast aan de nieuw gekozen overbrengingsverhouding. Als dat goed lukt treedt er bij het opnieuw inschakelen geen schok op. Sommige automatisch schakelende transmissies werken zo.

Bij race- en rallyauto's wordt de ontsteking of de brandstofinspuiting heel kort onderbroken om de transmissie 'vrij' te krijgen. Als er een synchromesh-systeem in het spel is, kan het niet gebruiken van de koppeling voor problemen zorgen. In feite is zo’n synchromesh-systeem ook een minikoppeling met nauwkeurige hoekverdraaiingen van de synchromeshring als het een spersynchronisering betreft. Dat is bijna altijd het geval en dan is het voor een goede werking nodig dat er een bepaald massatraagheidsmoment (duur woord voor vliegwielwerking) aanwezig is.

De synchromesh is zeker niet in staat om bij een complete motor het toerental te veranderen, er treedt dus een zeer hoge slijtage op.

Kortom bij klauwengeschakelde transmissies, zoals bij motorfietsen, race- en rallyauto's kan schakelen zonder ontkoppelen, mits goed uitgevoerd, geen kwaad. Bij transmissies met synchromesh zoals in normale auto's is het schakelen zonder volledig ontkoppelen niet aan te bevelen. Lukt het geruisloos en zonder aandrijfschok dan is het in orde.